Tin tức

29,9% lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ: Vì sao đào tạo nghề tại Việt Nam ngày càng quan trọng?

Đăng vào bởi wizdigi

Theo Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ tại Việt Nam đạt 29,9%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy nguồn nhân lực đang từng bước được cải thiện, nhưng cũng đặt ra vấn đề quan trọng đối với giáo dục nghề nghiệp: làm thế nào để người học không chỉ có bằng cấp mà còn có kỹ năng đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp?

Lao động qua đào tạo 2026: Con số 29,9% phản ánh điều gì?

29,9% lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ: Vì sao đào tạo nghề tại Việt Nam ngày càng quan trọng?

Theo Thông cáo tình hình lao động, việc làm quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,9% trong 9 tháng đầu năm, riêng quý III/2026 đạt 30,4%.

Đây là chỉ tiêu phản ánh tỷ lệ người trong lực lượng lao động đã hoàn thành chương trình đào tạo chuyên môn, kỹ thuật và được cấp bằng hoặc chứng chỉ theo quy định.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa 70,1% lao động còn lại hoàn toàn chưa được đào tạo hoặc không có tay nghề. Một bộ phận người lao động có thể tích lũy kỹ năng thông qua quá trình làm việc, tự học hoặc được truyền nghề nhưng chưa có bằng, chứng chỉ chính thức.

Từ góc nhìn giáo dục nghề nghiệp, con số 29,9% cho thấy việc mở rộng cơ hội học tập và đào tạo có chứng nhận vẫn rất cần thiết. Quan trọng hơn, chất lượng đào tạo phải gắn liền với năng lực làm việc thực tế của người học.

Vì sao đào tạo nghề ngày càng quan trọng?

Trong bối cảnh doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức sản xuất, yêu cầu đối với người lao động cũng đang thay đổi. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động cần biết vận dụng kỹ năng để hoàn thành công việc.

1. Đào tạo nghề giúp người học hình thành kỹ năng thực tế

Điểm nổi bật của giáo dục nghề nghiệp là định hướng đào tạo gắn với một nghề nghiệp hoặc vị trí công việc cụ thể.

Chẳng hạn, người học ngành Điện không chỉ cần hiểu nguyên lý hoạt động của thiết bị mà còn phải biết lắp đặt, kiểm tra, vận hành và bảo đảm an toàn điện. Tương tự, người học Tin học ứng dụng cần biết sử dụng công nghệ để giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn.

Thông qua quá trình học tập và thực hành, người học từng bước hình thành năng lực nghề nghiệp thay vì chỉ tiếp thu kiến thức lý thuyết.

2. Doanh nghiệp cần người lao động có khả năng thích nghi

Một tấm bằng có thể chứng minh người học đã hoàn thành chương trình đào tạo, nhưng khả năng làm việc còn phụ thuộc vào kỹ năng chuyên môn, tác phong, tinh thần trách nhiệm và khả năng tiếp cận công nghệ.

Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp quan tâm đến năng lực thực hành và kinh nghiệm của ứng viên. Vấn đề này đã được phân tích thêm trong bài viết Vì sao doanh nghiệp Việt Nam đang thiếu lao động có tay nghề?.

Vì vậy, đào tạo nghề cần giúp người học không chỉ biết cách thực hiện công việc hiện tại mà còn có khả năng học hỏi, nâng cao tay nghề khi yêu cầu nghề nghiệp thay đổi.

Đào tạo phải hướng đến năng lực làm việc

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không đơn thuần là tăng số lượng người tốt nghiệp. Điều quan trọng hơn là người học làm được gì sau khi hoàn thành chương trình đào tạo.

Để đạt mục tiêu đó, chương trình đào tạo cần chú trọng ba yếu tố:

Thứ nhất, kiến thức gắn với nghề nghiệp cụ thể. Người học cần hiểu rõ công việc tương lai, những kỹ năng chuyên môn phải có và yêu cầu của từng vị trí nghề nghiệp.

Thứ hai, tăng cường thực hành và rèn luyện kỹ năng. Quá trình đào tạo cần tạo điều kiện để người học sử dụng công cụ, thiết bị, xử lý tình huống và hình thành tác phong làm việc chuyên nghiệp.

Thứ ba, gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp. Nhà trường cần thường xuyên cập nhật yêu cầu nghề nghiệp, tăng cường kết nối với đơn vị sử dụng lao động và chú trọng khả năng thích nghi của người học.

Đây cũng là định hướng được nhấn mạnh trong nhiệm vụ giáo dục nghề nghiệp năm học 2026–2027 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Người trẻ nên lựa chọn học nghề như thế nào?

Với học sinh sau THCS, THPT hoặc người trẻ muốn chuyển hướng nghề nghiệp, học nghề có thể là một lựa chọn phù hợp nếu được định hướng đúng.

Trước khi quyết định, người học và phụ huynh nên tìm hiểu ba yếu tố: năng lực bản thân, nhu cầu nhân lực của ngành nghề và nội dung chương trình đào tạo.

Không nên lựa chọn ngành học chỉ vì được giới thiệu là dễ xin việc. Thay vào đó, hãy tìm hiểu công việc thực tế, yêu cầu kỹ năng, điều kiện học tập và khả năng phát triển nghề nghiệp lâu dài.

Bên cạnh chuyên môn, người học cũng cần chủ động rèn luyện các kỹ năng cần thiết khi đi làm như giao tiếp, sử dụng công nghệ, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

Đào tạo nghề gắn với cơ hội phát triển của người học

Tỷ lệ lao động qua đào tạo 2026 đang có những chuyển biến tích cực, nhưng giá trị của giáo dục nghề nghiệp không chỉ nằm ở số lượng bằng cấp được cấp ra. Một chương trình đào tạo hiệu quả cần giúp người học có kiến thức, kỹ năng thực hành và khả năng thích nghi với môi trường làm việc.

Với định hướng “Thành công học vấn – Cơ hội việc làm”, Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bình Dương (BICET) chú trọng đào tạo kiến thức chuyên môn gắn với kỹ năng nghề, giúp người học xây dựng nền tảng để từng bước tiếp cận thị trường lao động.

Học sinh và phụ huynh có thể tìm hiểu các ngành đào tạo của trường như Điện công nghiệp và dân dụng, Tin học ứng dụng và Kế toán doanh nghiệp để lựa chọn chương trình phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bình Dương (BICET)