Tin tức

1.6 triệu thanh niên không đi làm, không học tập: Học nghề có phải là một hướng đi?

Đăng vào bởi wizdigi

Theo Cục Thống kê, quý III/2026 Việt Nam có khoảng 1.6 triệu thanh niên từ 15–24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên. Đằng sau con số 1.6 triệu thanh niên không đi làm là một vấn đề đáng quan tâm: một bộ phận người trẻ đang đứng giữa khoảng trống từ nhà trường đến thị trường lao động. Từ góc nhìn giáo dục nghề nghiệp, đây không chỉ là câu chuyện tìm việc, mà còn là câu chuyện về định hướng nghề, kỹ năng và khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp.

1.6 triệu thanh niên không đi làm nói lên điều gì?

1.6 triệu thanh niên không đi làm, không học tập: Học nghề có phải là một hướng đi?

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy trong quý III/2026, số thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo tăng khoảng 195.100 người so với quý trước. Tỷ lệ thất nghiệp của nhóm 15–24 tuổi cũng ở mức 9,07%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thất nghiệp chung trong độ tuổi lao động.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng toàn bộ 1.6 triệu người trẻ này đều là người thất nghiệp. Nhóm này còn bao gồm những người đang tạm dừng học tập, chưa tham gia thị trường lao động hoặc chưa xác định được hướng đi phù hợp.

Điều đáng quan tâm hơn là: vì sao một bộ phận người trẻ sau khi rời trường học vẫn chưa thể bước vào thị trường lao động?

Từ thực tế đào tạo nghề, một trong những nguyên nhân cần được nhìn nhận là khoảng cách giữa điều người trẻ đang có và điều doanh nghiệp đang cần.

Không chỉ cần một tấm bằng, người trẻ cần năng lực làm việc

Thị trường lao động hiện nay không chỉ yêu cầu người lao động “đã học gì”, mà ngày càng quan tâm đến việc người đó có thể làm được gì.

Ở nhiều vị trí kỹ thuật, sản xuất, công nghệ, kế toán hay nghiệp vụ doanh nghiệp, nhà tuyển dụng cần ứng viên có kiến thức chuyên môn đi cùng khả năng thực hành, sử dụng công cụ, làm việc nhóm và thích nghi với môi trường thực tế.

Đây cũng là lý do giáo dục nghề nghiệp ngày càng chú trọng mô hình đào tạo gắn với kỹ năng nghề và nhu cầu của doanh nghiệp.

Với một người trẻ chưa xác định được con đường học tập hoặc chưa có kỹ năng nghề rõ ràng, việc tiếp tục chờ đợi một công việc phù hợp có thể chưa phải giải pháp tốt nhất. Điều cần thiết trước tiên là trả lời ba câu hỏi:

  • Mình phù hợp với công việc nào?
  • Công việc đó cần những kỹ năng gì?
  • Mình có thể học những kỹ năng đó ở đâu?

Khi ba câu hỏi này được trả lời rõ ràng, con đường từ học tập đến việc làm cũng trở nên cụ thể hơn.

Học nghề có phải là một hướng đi?

1.6 triệu thanh niên không đi làm, không học tập: Học nghề có phải là một hướng đi?

Học nghề có thể là một hướng đi phù hợp, nhưng không phải vì đây là con đường “dễ hơn” đại học.

Giá trị của giáo dục nghề nghiệp nằm ở việc giúp người học hình thành một năng lực nghề cụ thể và từng bước chuẩn bị cho công việc thực tế.

Thay vì chỉ học kiến thức lý thuyết, người học nghề được tiếp cận nhiều hơn với hoạt động thực hành, nghiệp vụ và các kỹ năng gắn với vị trí việc làm.

Ví dụ, một người trẻ yêu thích kỹ thuật có thể tìm hiểu các ngành liên quan đến điện và sản xuất. Người có khả năng sử dụng máy tính và công nghệ có thể lựa chọn Tin học ứng dụng. Người phù hợp với số liệu, chứng từ và môi trường doanh nghiệp có thể tìm hiểu Kế toán doanh nghiệp.

Điều quan trọng không phải là lựa chọn ngành đang được gọi là “hot”, mà là tìm được điểm giao nhau giữa:

năng lực bản thân – kỹ năng nghề – nhu cầu thị trường lao động.

Đó cũng là cách giáo dục nghề nghiệp có thể góp phần thu hẹp khoảng cách giữa người trẻ và doanh nghiệp.

Giáo dục nghề nghiệp cần gắn với thị trường lao động

Một chương trình đào tạo nghề chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiến thức và kỹ năng người học được trang bị có thể ứng dụng vào công việc.

Vì vậy, từ góc nhìn của nhà trường, đào tạo nghề không nên dừng lại ở việc cấp bằng. Người học cần được chuẩn bị cả:

  • Kỹ năng chuyên môn: hiểu và thực hiện được công việc của ngành nghề đã chọn.
  • Kỹ năng thực hành: biết sử dụng thiết bị, công cụ và quy trình liên quan đến công việc.
  • Kỹ năng số: có khả năng sử dụng công nghệ trong môi trường làm việc ngày càng số hóa.
  • Kỹ năng làm việc: giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và thích nghi với yêu cầu của doanh nghiệp.

Đây cũng là lý do sự kết nối giữa nhà trường – người học – doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng trong giáo dục nghề nghiệp.

Khi chương trình đào tạo bám sát nhu cầu tuyển dụng, người học có thể hiểu rõ hơn công việc tương lai và chuẩn bị kỹ năng ngay trong quá trình học, thay vì chỉ bắt đầu tìm hiểu thị trường lao động sau khi tốt nghiệp.

Người trẻ đang chưa học, chưa làm nên bắt đầu từ đâu?1.6 triệu thanh niên không đi làm, không học tập: Học nghề có phải là một hướng đi?

Nếu đang trong giai đoạn chưa xác định được hướng đi, điều đầu tiên không nhất thiết là đăng ký ngay một ngành học.

Hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu bản thân và thị trường lao động.

Một người thích máy móc, kỹ thuật sẽ có lựa chọn khác với người yêu thích công nghệ, số liệu hoặc công việc chăm sóc con người. Sau khi xác định được nhóm nghề phù hợp, người học nên tìm hiểu tiếp doanh nghiệp đang cần những kỹ năng nào và chương trình đào tạo nào có thể giúp mình hình thành những kỹ năng đó.

Nếu lựa chọn học nghề, nên ưu tiên chương trình có nội dung thực hành rõ ràng, ngành nghề phù hợp với nhu cầu tuyển dụng và có sự kết nối với môi trường doanh nghiệp.

Học nghề không phải lựa chọn cuối cùng

Con số 1.6 triệu thanh niên không đi làm, không học tập cho thấy bài toán việc làm của người trẻ không thể chỉ giải quyết bằng việc “tìm thêm một công việc”.

Một phần của vấn đề nằm ở định hướng nghề nghiệp, kỹ năng và khả năng kết nối giữa đào tạo với nhu cầu của thị trường lao động.

Từ góc nhìn của giáo dục nghề nghiệp, học nghề không nên được xem là lựa chọn cuối cùng khi một người không theo học đại học. Đây là một con đường đào tạo riêng, phù hợp với những người muốn phát triển kỹ năng thực hành, xác định một nghề nghiệp cụ thể và từng bước xây dựng năng lực để tham gia thị trường lao động.

Tại Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bình Dương, định hướng đào tạo được xây dựng theo tinh thần “Thành công học vấn – Cơ hội việc làm”, chú trọng kiến thức chuyên môn đi cùng kỹ năng thực hành và khả năng thích nghi với môi trường làm việc.

Người trẻ có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu các ngành nghề, nhu cầu tuyển dụng và năng lực của chính mình. Bởi lựa chọn quan trọng nhất không phải là “đại học hay học nghề”, mà là con đường nào giúp bản thân hình thành được năng lực nghề nghiệp và có khả năng phát triển lâu dài.

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bình Dương (BICET)