TRANG CHỦ
Thiếu hụt điều dưỡng tại Nhật Bản đang trở thành một vấn đề nổi bật khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn tăng nhanh, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa. Tuy nhiên, nhiều người khi tìm hiểu lại dễ nhầm lẫn giữa điều dưỡng chuyên môn (nurse) và nhân lực chăm sóc dài hạn (kaigo), dẫn đến hiểu sai về bản chất thiếu hụt, công việc thực tế và yêu cầu nghề nghiệp.
Trong bài viết này, Trường trung cấp Kinh Tế – Kỹ Thuật Bình Dương (BICET) sẽ giúp bạn nắm rõ bức tranh tổng quan: thiếu hụt đang diễn ra ở mức nào, tập trung ở lĩnh vực nào, nguyên nhân cốt lõi là gì và Nhật Bản đang áp dụng những giải pháp nào để cải thiện tình hình. Nội dung được trình bày theo hướng hệ thống, dễ hiểu, phù hợp với người đọc đang cân nhắc học tập hoặc theo đuổi ngành điều dưỡng/chăm sóc tại Nhật.
1) Làm rõ khái niệm: “Điều dưỡng” và “chăm sóc dài hạn (kaigo)” có thể bị hiểu sai
Trong tìm kiếm tiếng Việt, thuật ngữ điều dưỡng tại Nhật thường được dùng để chỉ chung cả hai nhóm:
- Điều dưỡng chuyên môn (nurse) trong bệnh viện/cơ sở y tế.
- Nhân viên chăm sóc dài hạn (kaigo/care worker) tại viện dưỡng lão, cơ sở chăm sóc, chăm sóc tại nhà.
Việc phân biệt đúng hai nhóm này giúp người đọc tránh nhầm lẫn về: công việc thực tế, yêu cầu chứng chỉ, lộ trình nghề nghiệp và mức độ thiếu hụt.
2) Tình trạng thiếu hụt điều dương tại Nhật Bản ở mức nào?
Theo khảo sát được trích dẫn từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW), số lượng nhân viên chăm sóc điều dưỡng (nhóm chăm sóc dài hạn trong hệ thống chăm sóc dài hạn) đạt khoảng 2,126 triệu trong năm tài khóa 2023 và giảm 28.000 so với năm trước. Đây được ghi nhận là lần giảm đầu tiên kể từ khi hệ thống bảo hiểm chăm sóc dài hạn của Nhật Bản bắt đầu vận hành vào năm 2000.
Cùng nguồn thông tin cũng nêu mục tiêu nhu cầu khoảng 2,72 triệu nhân lực chăm sóc vào năm tài khóa 2040, cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu và thực tế có xu hướng gia tăng nếu không có giải pháp đủ mạnh.
3) Thiếu hụt tập trung ở những lĩnh vực nào?
Thiếu hụt nhân lực không phân bố đồng đều. Các khu vực chịu tác động mạnh thường gồm:
3.1 Chăm sóc tại nhà (home care)
Nhiều chính sách hỗ trợ được định hướng vào nhóm chăm sóc tại nhà quy mô nhỏ và vùng khó tiếp cận, cho thấy đây là khu vực có nguy cơ thiếu hụt rõ.
3.2 Cơ sở chăm sóc dài hạn (viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc)
Đây là nơi có nhu cầu cao và liên tục, do nhóm người cần chăm sóc thường là người cao tuổi phụ thuộc hoặc bán phụ thuộc.
3.3 Hệ thống y tế nói chung (bệnh viện/cơ sở y tế)
Một số phân tích thị trường và bài viết chuyên đề cho rằng áp lực nhân lực y tế gia tăng sau giai đoạn Covid-19, kéo theo khó khăn trong duy trì nguồn nhân lực.
4) Nguyên nhân thiếu hụt: các yếu tố chính
Thiếu hụt nhân lực điều dưỡng/chăm sóc tại Nhật thường xuất phát từ nhiều yếu tố đồng thời:
4.1 Già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc tăng nhanh
Đây là yếu tố nền tảng, tạo ra nhu cầu tuyển dụng liên tục trong dài hạn.
4.2 Đặc thù công việc và áp lực nghề nghiệp
Ngành chăm sóc đòi hỏi:
- làm việc theo ca, có thể bao gồm ca đêm,
- yêu cầu thể lực và sự cẩn trọng trong hỗ trợ di chuyển,
- áp lực cảm xúc do làm việc trực tiếp với người bệnh/người cao tuổi.
4.3 Thu nhập và mức hấp dẫn nghề
Nhiều phân tích về thị trường lao động chăm sóc đề cập việc mức lương và đãi ngộ là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng giữ chân nhân sự và thu hút người mới.
4.4 Rào cản đào tạo và chứng chỉ (đặc biệt với hướng nurse)
Nếu theo lộ trình điều dưỡng chuyên môn, ứng viên cần vượt qua yêu cầu học tập và chứng chỉ. Với người nước ngoài, ngôn ngữ và kỳ thi chứng chỉ là thách thức đáng kể.
Ví dụ, chương trình EPA Việt Nam – Nhật Bản tiếp nhận ứng viên điều dưỡng và nhân viên chăm sóc với mục tiêu học tập, làm việc và hướng tới thi chứng chỉ quốc gia tại Nhật.
5) Nhật Bản đang làm gì để giải quyết thiếu hụt?
Các giải pháp thường được triển khai theo nhiều nhóm:
5.1 Hỗ trợ tài chính và trợ cấp theo nhóm dịch vụ
Chính sách hỗ trợ được đề cập cho nhóm chăm sóc tại nhà quy mô nhỏ hoặc ở vùng khó tiếp cận, thể hiện định hướng tăng năng lực duy trì dịch vụ và thu hút nhân lực.
5.2 Tái cơ cấu và tăng hiệu quả vận hành
Tăng hợp tác giữa các đơn vị, tối ưu vận hành và phân bổ nguồn lực nhằm giảm gánh nặng cho từng cơ sở nhỏ.
5.3 Tiếp nhận nhân lực nước ngoài theo cơ chế hợp tác
Nhật Bản duy trì các cơ chế như EPA để tiếp nhận nhân lực, đồng thời đặt trọng tâm vào đào tạo và chứng chỉ.
6) Cơ hội cho người Việt quan tâm ngành điều dưỡng/chăm sóc tại Nhật
Từ góc nhìn giáo dục nghề nghiệp của Trường trung cấp Kinh Tế – Kỹ Thuật Bình Dương, người học cần tập trung vào ba điểm:
- Xác định đúng hướng đi: điều dưỡng chuyên môn (nurse) hay chăm sóc dài hạn (kaigo).
- Chuẩn bị năng lực cốt lõi: tiếng Nhật, kỹ năng chăm sóc, thể lực và tác phong kỷ luật.
- Ưu tiên thông tin có thể kiểm chứng: số liệu và chương trình từ cơ quan/nguồn chính thống để tránh kỳ vọng sai.
7) Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Thiếu hụt điều dưỡng tại Nhật có nghiêm trọng không?
Có, đặc biệt ở nhóm chăm sóc dài hạn/kaigo. Dữ liệu cho thấy lực lượng lao động nhóm này giảm trong năm tài khóa 2023 trong khi mục tiêu nhu cầu 2040 vẫn cao.
Nhật thiếu “điều dưỡng” hay thiếu “kaigo” nhiều hơn?
Các số liệu và chính sách trợ cấp được nhắc nhiều hiện tập trung vào nhân lực chăm sóc dài hạn/kaigo, dù áp lực nhân lực y tế nói chung vẫn là vấn đề.
Đi theo chương trình EPA cần lưu ý gì?
EPA gắn với mục tiêu đào tạo và thi chứng chỉ quốc gia, do đó yêu cầu nghiêm túc về tiếng Nhật và lộ trình học tập.
Kết luận
Thiếu hụt nhân lực điều dưỡng/chăm sóc tại Nhật Bản là vấn đề có cơ sở dữ liệu và chính sách phản ứng rõ ràng. Để ra quyết định phù hợp, người học cần phân biệt đúng điều dưỡng chuyên môn và chăm sóc dài hạn, đồng thời chuẩn bị năng lực theo đúng hướng lựa chọn.
Thông tin liên hệ
- Địa chỉ: 530 Đại Lộ Bình Dương, Phường Phú Lợi, Thành phố Hồ Chí Minh
- Hotline: 0981 288 369
- Fanpage: Trường Trung Cấp KTKT BD
- Website: Trang chủ Trường KTKT Bình Dương